KSA viert feest. De jeugdbeweging bestaat immers 75 jaar. Dit werd gevierd met een tentoonstelling en enkele toespraken en een fuif in het Moevement..
De oud-leden kunnen nog eens kennismaken met foto’s uit een ver verleden en dat deed nostalgische herinneringen ophalen.
75 jaar KSA Sint Gumarus: een relaas
1932:
De Katholieke Actie (KA), een religieuze en maatschappelijke beweging die ontstaan is na de oproep van paus Pius XI om het katholieke geloof nauwer bij de maatschappij te betrekken, begint ook in Vlaanderen met het oprichten van bewegingen die jongeren en studenten moeten verenigen. De KAJ voor de arbeiderskinderen, de KLJ voor boerenkinderen.
Voor collegestudenten bestond er echter reeds een beweging: De Vlaamsgezinde AKVS (Algemene Katholieke Vlaams Studentenverbond), die ook te Lier een sterke afdeling heeft, wordt door de bisschoppen niet vertrouwd omdat zij te eigenzinnig en Vlaams-nationalistisch is. Daarom wordt in 1925 de KSA opgericht in Vlaanderen.
In Lier wordt KSA Sint-Gummarus gesticht in 1932. Zij dient als studentenbond voor het Sint-Gummaruscollege. Deze bond is vooral een “collegebond” die tijdens de weekend, op woensdagen en tijdens vakanties activiteiten organiseert voor de oudere leerlingen. Haar lokaal is in het college zelf en verscheidene priesters maken deel uit van de werking.
1938:
Een groep Lierse KSA-leiders neemt deel aan de algemene KSA-“bedevaart” naar Rome van 28 augustus tot 9 september. De reis passeert langs een aantal steden in Zwitserland en Italië en onder leiding van de vele meegereisde priesters en seminaristen worden tientallen kerken bezocht, uiteraard steeds met de verplichte mis.
Hoogtepunt van de reis is de ontvangst van de KSA’ers in het pauselijke buitenverblijf Castel Gandolfo op 3 september, waar ze door paus Pius XI persoonlijk worden gezegend.
Tucht en discipline waren van groot belang bij de tocht. Voor de leiders was er heel wat ontzag: “Zeer veel zal de reis veraangenamen, wanneer de groepsoversten erin lukken onder hun mannen een geest van echte broederlijkheid te doen heerschen. De leiders offeren hun vrijheid voor een groot deel voor u op. Schenkt gij dan uw blijde en tuchtvolle gehoorzaamheid, die ge bij uw inschrijving hebt beloofd!” Ware woorden!
(met dank aan Rudolf Van der Wee voor de hierbij horende foto’s en documentatie)
1940-1945:
De bezetting maakt het de KSA niet makkelijk. De Duitsers hadden het niet erg begrepen op de Lierse KSA en hielden hen dan ook scherp in het oog.
Wanneer tijdens een kamp een groepje KSA’ers na de avondklok nog door de heide trekt en opeens op een Duitse patrouille stoot, moeten de jongens rennen voor hun leven.
Toch was ook onze KSA een beetje “fout” in de jaren ’40: Het KSA-lokaal in het Sint-Gummaruscollege droeg de naam “Alcazar”. Dat was de naam van het beroemde Moorse kasteel in Toledo, maar was vooral bekend geworden tijdens de Spaanse burgeroorlog toen de troepen van de fascistische generaal Franco er stand hielden tegen de Republikeinen en het een symbool werd voor het Spaanse fascisme. De katholieke generaal Franco had echter de steun van de Kerk, en dus ook van de KSA.
Later werd de naam “Alcazar” veranderd in het neutralere “Burcht”, een naam die het KSA-lokaal tot op de dag van vandaag behouden heeft.
1945-1970:
KSA Sint-Gummarus wordt na de oorlog meer en meer een echte “jeugdbeweging” in plaats van een studentenclub. De concurrentie met de aan de parochie verbonden Chiro wordt immers groter. Er komen jongere leden (vanaf 13-14 jaar) en er wordt meer aandacht besteed aan spel en sport.
Toch is de discipline nog erg streng. KSA’er zijn maakt een mens hard. Op kamp (de term is dan nog “ten kamp gaan”) zijn er geen bedden, maar neemt iedereen een lege zak mee. Die wordt dan ter plekke gevuld met hooi en dan als matras gebruikt. Er wordt erg vroeg opgestaan, waarna een wasbeurt met ijskoud water volgt. Dan in marstempo naar de dichtstbijzijnde kerk, waar elke dag een verplichte misviering volgt van een uur. Pas dan kan er gegeten worden.
KSA is op dat moment nog door en door katholiek: De groep gaat nooit op kamp zonder minstens enkele priesters mee te nemen. Elke groep moest geregeld knielen voor de priester om de zegening in ontvangst te nemen.
1970-1980:
Na mei ’68 worden de strenge principes en de religieuze invloed steeds meer in vraag gesteld door de jonge KSA-leiders. Langzaamaan wordt alles een beetje losser en vrijer, terwijl de leiding meer zelf het heft in handen neemt. Het uniform wordt minder streng en zal zich tenslotte beperken tot een oranje sjaaltje. Jeugdbewegingen als Chiro en Scouts blijven vasthouden aan hun uniformen.
De regel van de KSA om pas vanaf 8 jaar leden toe te laten begint onder druk te komen. De werking in het Kleine College (KSA Heilige Geest) krijgt het moeilijk omdat veel sportclubs en andere jeugdverenigingen al kinderen vanaf 6 jaar werven. Daarom wordt halverwege de jaren ‘70 besloten om de Piepjongknapen (later “Piepers) op te richten, waarmee KSA Sint-Gummarus één van de eerste KSA-bonden is om dat te doen. Om dat in goede banen te leiden wordt de eerste leidster in het KSA-mannenbastion binnengehaald vanuit de Roodkapjes: De vijftienjarige Greet Hermans, zus van leider Jan.
Later zullen nog andere leidsters worden aangetrokken voor de jongste groep, zoals Ann Bosmans, Ann Jochems, Ellen Pinket en Ann Van Hilten. Op vrouwelijke leden is het nog een tijd wachten.
1980-1998
Halverwege de jaren ’80 komen de eerste meisjes de jeugdbeweging vervoegen. Leen Verhaeren, Katrien Wollants, Annemie Verlinden en Joke Brabants horen bij de eerste jaargangen meisjes. De laatste KSA-priester vertrekt en wordt niet meer vervangen. Op kamp vinden er één keer in de week misvieringen plaats, maar ook dat houdt op halfweg de jaren ’90.
Het KSA-lokaal verhuist van de zolder van het college naar een houten barak op de speelplaats van het tweede jaar. In dit kleine lokaaltje zal KSA haar laatste jaren in het college doorbrengen.
Bondsleiders in deze periode zijn Piet Van der Wee en Wouter Van Looy (‘93-’94), Werner Goris en Stijn Van Looy (’95) en Kristof Daems (’96 en ‘97). De piepjonge Bert Wollants zal in 1997 op zijn 17e bondsleider worden wanneer KSA in volle crisis verkeert.
In 1998 gebeurt dan het ondenkbare: Het Sint-Gummaruscollege zet, na een lang aanslepend conflict tussen de directie en de toenmalige leidingsgroep, KSA Sint-Gummarus op straat. De samenwerking tussen het college en de jeugdbeweging die er op dat moment meer dan 65 jaar geweest is, komt ten einde. Op het einde van het werkjaar moet de KSA het college verlaten.
1998-2007
KSA Sint-Gummarus verhuist naar de bovenste verdieping van het Kluizenklooster tegenover de kerk. Onder bondsleiding van Bert Wollants (’98, ’99, ‘2000, ’03), Steven Walkiers (2000, ’02), Pieter Brabants (’01), Katrien Wollants (’01), Thomas Peeters (’02) en Kevin Van der Auwera (’03) komt de wegkwijnende groep uit het college hier tot een grote bloei.
Er wordt hard gewerkt door de kleine leidingsploeg om het nodige geld bijeen te halen voor een eigen lokaal, want het stadsbestuur heeft “De Kluis” maar voor een beperkte tijd ter beschikking gesteld. Toneelvoorstellingen, spaghetti-avonden, spekkenslag, marsepeinverkoop…
Het zal duren tot 2004 vooraleer in de Maasfortbaan begonnen wordt met de werken aan “De Burcht”. Dankzij hard werken van leiding, oudleiding en sympathisanten kunnen Rik Verwaest en Lien Van Oosterwijck, de nieuwe bondsleiding dat jaar, de Burcht plechtig openen in maart 2005.
De leidingsgroep, die in 2002 nog uit negen mensen bestond, is in 2006 aangegroeid tot 27 man. Het kleine lokaal in “Den Hof” barst bijna uit zijn voegen. Bondsleiding zijn Rik Verwaest (’04, ’05, ’06) en Katrien Verwaest (’05 en ’06).
En verder?
Onze gezellige Burcht in “Den Hof” is een fantastisch lokaal, maar met slechts één grote ruimte erin is het veel te klein om een jeugdbeweging met 6 verschillende groepen en twintig leiders en leidsters te herbergen. Het is behelpen, maar er wordt al druk nagedacht over een groter stenen lokaal dat in de komende jaren vorm moet krijgen.
KSA Sint-Gummarus is vandaag een gezonde jeugdbeweging van honderd leden en leiding die zich elke zaterdag uitstekend amuseren. Het is een gemengde groep van jongens en meisjes uit verschillende scholen en wijken. Het verschil met de katholieke studenten van de Collegebond uit 1932 lijkt enorm. Maar gedurende die 75 jaar zijn de fundamenten van vriendschap, samenwerken en plezier nog altijd hetzelfde gebleven.
Onze jeugdbeweging heeft heel wat stormen overleefd en in tegenstelling tot honderden andere groepen in gans Vlaanderen is ze tot op de dag van vandaag nog altijd springlevend.
In 2032 is het aan de leiding van dan, waaronder wellicht heel wat kinderen van de huidige leiders en leidsters, om het eeuwfeest van KSA Sint-Gummarus te vieren…
